Administrata po dixhitalizohet. Pse qytetarët ende presin gjatë për një shërbim?
Raporti i Bertelsmann Stiftung dëshmon se pa depolitizim të plotë dhe meritokraci në punësim, platformat elektronike nuk mund të sjellin një administratë efikase.
Kosova ka ndërmarrë hapa për modernizimin e administratës publike dhe ofrimin e më shumë shërbimeve përmes platformave elektronike. Janë miratuar strategji të reja për reformën e administratës dhe është premtuar një sistem më transparent, më efikas dhe më i orientuar drejt qytetarit.
Megjithatë, raportet ndërkombëtare tregojnë se shumë qytetarë vazhdojnë të përballen me procedura të gjata, shërbime të ngadalta dhe një administratë që ende nuk funksionon me standardet që i kërkon një shtet modern.
Raporti i Bertelsmann Stiftung për vitin 20261 vlerëson se reforma në administratën publike ka përparuar më ngadalë sesa ishte planifikuar.
Sipas raportit, ligje të reja janë miratuar për ta bërë administratën më profesionale dhe më transparente, por ndikimi i tyre ende nuk është ndier në praktikë.
Një nga problemet kryesore mbetet punësimi.
Raporti vëren se rekrutimi në administratën publike vazhdon të ndikohet nga lidhjet politike, klientelizmi dhe interesat e grupeve të ndryshme, në vend që të mbështetet plotësisht në meritë dhe konkurrencë.
Kjo ndikon drejtpërdrejt në cilësinë e shërbimeve që e marrin qytetarët.
Kur administrata nuk ndërtohet mbi profesionalizëm, procedurat bëhen më të ngadalta dhe vendimmarrja më pak efikase.
Raporti thekson gjithashtu se administrata publike në Kosovë mbetet shumë e madhe për madhësinë e vendit.
Rreth 70 mijë nëpunës publikë punojnë në institucione shtetërore, ndërsa reforma që synon rritjen e efikasitetit ende nuk i ka dhënë rezultatet e pritura.
Në të njëjtën kohë, mbikëqyrja institucionale mbetet e dobët.
Edhe pse Zyra Kombëtare e Auditimit publikon rregullisht gjetje dhe rekomandime për institucionet publike, raporti vëren se një pjesë e tyre nuk zbatohen.
Kjo nënkupton se problemet e evidentuara shpesh përsëriten nga një vit në tjetrin.
Edhe sistemi gjyqësor ndikon në cilësinë e administratës.
Raporti thekson se procedurat gjyqësore administrative janë të gjata, duke e bërë më të vështirë që qytetarët t’i mbrojnë të drejtat e tyre kur nuk pajtohen me vendimet e institucioneve.
Në praktikë, kjo mund të nënkuptojë muaj ose vite pritjeje për zgjidhjen e një kontesti administrativ.
Një tjetër sfidë mbetet ofrimi i shërbimeve në të gjithë territorin.
Raporti vëren se qytetarët në zonat rurale vazhdojnë të kenë qasje më të kufizuar në shërbime publike sesa ata që jetojnë në qendrat më të mëdha urbane.
Në disa komuna mungojnë kapacitetet administrative, ndërsa në të tjera qytetarët duhet të udhëtojnë për të marrë dokumente ose shërbime që në vende të tjera ofrohen elektronikisht.
Qeveria ka premtuar zgjerimin e platformave digjitale dhe zhvillimin e administratës elektronike.
Sipas raportit, janë miratuar strategji për e-qeverisjen dhe sigurinë kibernetike, por zbatimi i tyre mbetet në faza të ndryshme.
Për qytetarët, kjo do të thotë se një pjesë e procedurave mund të kryhen në internet, ndërsa për shumë shërbime të tjera vazhdon të kërkohet paraqitja fizike në sportele.
Raporti vëren gjithashtu se koordinimi ndërmjet institucioneve nuk është gjithmonë efikas.
Kompetencat e mbivendosura dhe bashkëpunimi i pamjaftueshëm ndërmjet nivelit qendror dhe atij lokal shpesh krijojnë vonesa në zbatimin e politikave publike.
Kjo ndikon në fusha të ndryshme, nga arsimi dhe shëndetësia deri te planifikimi urban dhe investimet publike.
Për qytetarët, administrata publike nuk është një institucion abstrakt.
Ajo është sporteli ku aplikojnë për një çertifikatë.
Është komuna ku kërkojnë një leje ndërtimi.
Është zyra ku regjistrojnë një biznes.
Është institucioni që duhet t’u përgjigjet kur kërkojnë ndihmë ose informacion.
Kur këto shërbime funksionojnë mirë, qytetarët kursejnë kohë, para dhe energji.
Kur ato funksionojnë dobët, vonesat ndikojnë në jetën e përditshme, në investime dhe në besimin ndaj institucioneve.
Raporti i Bertelsmann Stiftung arrin në përfundimin se Kosova e ka ndërtuar bazën ligjore për një administratë më moderne.
Megjithatë, reforma nuk përfundon me miratimin e ligjeve.
Ajo matet me mënyrën se si qytetari e përjeton shërbimin.
Nëse dokumentet merren më shpejt, nëse procedurat bëhen më të thjeshta, nëse punësimi bazohet në meritë dhe nëse institucionet mbajnë përgjegjësi për punën e tyre, atëherë reforma fillon të shihet edhe jashtë zyrave të administratës.
BTI 2026 Country Report Kosovo — BTI Report