Bashkimi Evropian e dënon gjuhën e urrejtjes së zyrtarëve të lartë serbë
Pas deklaratës skandaloze se do ta spastronte etnikisht Kosovën, ministres serbe Snezhana Paunoviq i ndalohet përjetësisht hyrja dhe kalimi transit në territorin tonë.
Kosova ia ka ndaluar përgjithmonë hyrjen dhe kalimin transit ministres së Administratës Publike dhe Vetëqeverisjes Lokale të Serbisë, Snezhana Paunoviq, pasi ajo deklaroi1 se do ta kishte “spastruar etnikisht” Kosovën po të kishte qenë në vendin e Sllobodan Millosheviqit në vitin 1998.
Vendimi është marrë më 14 korrik nga ministri në detyrë i Punëve të Brendshme, Xhelal Sveçla. Përmes tij, Paunoviq është shpallur person i padëshirueshëm në territorin e Republikës së Kosovës dhe i është ndaluar në mënyrë të përhershme hyrja, qëndrimi dhe kalimi transit nëpër vend2.
Sipas dokumentit të publikuar nga Sveçla, Policia e Kosovës dhe institucionet e tjera përgjegjëse obligohen ta zbatojnë ndalimin nga dita e nënshkrimit. Vendimi u është dërguar Ministrisë së Punëve të Jashtme, Policisë së Kosovës dhe arkivit të Ministrisë së Punëve të Brendshme.
Autoritetet kosovare e kanë mbështetur masën në Ligjin për të Huajt dhe në dispozitat që ua mundësojnë institucioneve ta ndalojnë hyrjen e një personi kur vlerësohet se ai përbën kërcënim për sigurinë shtetërore, rendin publik ose rendin kushtetues.
Në arsyetimin e vendimit thuhet se Paunoviq ka shpërfaqur vazhdimisht qëndrime që cenojnë të drejtën e Kosovës për sovranitet, integritet territorial dhe rend kushtetues. Ministria e Punëve të Brendshme ka vlerësuar se deklaratat e saj përbëjnë kërcënim për vendin përmes nxitjes së gjuhës së urrejtjes dhe destabilizimit.
Vendimi nuk ka pasoja të drejtpërdrejta për qytetarët ose qarkullimin e zakonshëm ndërmjet Kosovës dhe Serbisë. Ai zbatohet vetëm ndaj Paunoviqit. Megjithatë, masa përbën një reagim diplomatik dhe të sigurisë ndaj një anëtareje të qeverisë serbe dhe mund ta rëndojë më tej komunikimin ndërinstitucional ndërmjet dy vendeve.
Shkak për këtë reagim ishte deklarata që Paunoviq e dha gjatë një paraqitjeje në televizionin serb Kurir.
“Po të isha në vendin e Millosheviqit në vitin 1998, do ta kisha spastruar etnikisht Kosovën. Kjo është cilësimi më i rëndë që kam shqiptuar ndonjëherë”, tha ajo.
Paunoviq më pas u përpoq ta shpjegonte përdorimin e termit “spastrim etnik”. Ajo tha se nuk po fliste për vrasjen e shqiptarëve, por për largimin e tyre nga Kosova dhe dërgimin në Shqipëri, të cilën e përshkroi si “shtetin amë” të tyre.
Ky shpjegim nuk e ndryshon kuptimin themelor të deklaratës. Dëbimi i një popullsie për shkak të përkatësisë së saj etnike përbën pikërisht një nga format e spastrimit etnik, edhe kur nuk shoqërohet me thirrje të drejtpërdrejtë për vrasje.
Deklarata e ministres serbe u dënua edhe nga Bashkimi Evropian3. Zyrtarët evropianë e cilësuan retorikën nxitëse dhe thanë se gjuha që e arsyeton spastrimin etnik nuk ka vend në Evropë. Reagimi erdhi në një kohë kur Serbia është vend kandidat për anëtarësim në Bashkimin Evropian dhe zyrtarisht është zotuar t’i respektojë vlerat demokratike, të drejtat e njeriut dhe pajtimin rajonal.
Sveçla tha se deklarata e Paunoviqit e rikonfirmon një projekt politik nga i cili, sipas tij, Serbia nuk është larguar plotësisht.
“Snezhana Paunoviq ka rikonfirmuar atë nga e cila Serbia nuk ka hequr dorë asnjëherë, projektin e spastrimit etnik të shqiptarëve”, shkroi ai.
Ai e lidhi gjuhën e saj me politikat e regjimit të Millosheviqit dhe tha se shprehja e qëndrimeve të tilla nga një ministre në detyrë është e papranueshme.
“Kjo gjuhë dhe kjo aspiratë e shpërfaqur nuk është e re. Ajo është vazhdimësi e një politike shtetërore që për shumë dekada ka prodhuar dhunë, krime dhe përpjekje për zhdukjen e shqiptarëve nga trojet e tyre”, tha Sveçla.
Sipas tij, retorika duhet të dënohet nga shtetet dhe shoqëritë demokratike, sepse nxit urrejtje, destabilizim dhe përsëritje të politikave të së kaluarës.
“Çdo përpjekje për t’i ringjallur ideologjitë e spastrimit etnik apo për ta kërcënuar Republikën e Kosovës do të përballet me përgjigje të vendosur, ligjore dhe institucionale”, shkroi ai.
Paunoviq është ministre në Qeverinë e Serbisë dhe zyrtare e lartë e Partisë Socialiste të Serbisë, e udhëhequr nga Ivica Daçiq. Kjo parti ishte një nga shtyllat kryesore politike të pushtetit të Millosheviqit dhe vazhdon të jetë pjesë e qeverisjes në Beograd. Biografia zyrtare e qeverisë serbe thotë4 se Paunoviq ka lindur në Pejë dhe i ka mbajtur disa mandate si deputete në Kuvendin e Serbisë.
Qëndrimet e saj ndaj shqiptarëve nuk janë shfaqur për herë të parë në deklaratën e fundit.
Në vitin 2022, kur ishte nënkryetare e Kuvendit të Serbisë, Paunoviq kërkoi arrestimin ose largimin nga parlamenti të Shaip Kamberit, deputetit shqiptar nga Lugina e Preshevës. Gjatë një debati për dialogun ndërmjet Kosovës dhe Serbisë, ajo tha se Serbia nuk duhej ta përsëriste atë që e cilësoi si gabim të lirimit të Albin Kurtit nga burgu.
“Nëse kemi gabuar duke e liruar Albin Kurtin, të mos e bëjmë të njëjtin gabim duke mos e arrestuar Shaip Kamberin. Nëse kjo nuk është e mundur, atëherë duhet ta largojmë prej këtu”, kishte thënë Paunoviq, sipas deklarimit të mëvonshëm të Kamberit.
Pas vendimit të Kosovës, Daçiq doli publikisht në mbrojtje të saj5. Ai e cilësoi reagimin ndaj Paunoviqit si një “fushatë” të turpshme dhe hipokrite dhe i akuzoi kritikët e saj në Serbi për tradhti.
Daçiq nuk u distancua nga ideja e largimit të shqiptarëve drejt Shqipërisë. Ai e përsëriti interpretimin e Paunoviqit se njerëzit që nuk e ndiejnë Serbinë si shtetin e tyre duhej të ishin kthyer në Shqipëri.
Në reagimin e tij, Daçiq e zhvendosi diskutimin te largimi i serbëve nga Kosova pas luftës dhe pretendoi se 240 mijë serbë ishin dëbuar në vitin 1999, ndërsa më pak se 10 mijë ishin kthyer. Ai nuk e paraqiti burimin e këtyre shifrave gjatë deklaratës.
Ai foli edhe për zvogëlimin e popullsisë serbe në Prishtinë dhe Prizren, trashëgiminë fetare ortodokse dhe ndryshimet demografike në Kosovë.
Në fund, Daçiq pretendoi se në Kosovë po ndërtohet një “shtet islamik mbi varret e popullit serb”.
Këto pretendime nuk e trajtojnë përmbajtjen e deklaratës fillestare të Paunoviqit, e cila nuk foli vetëm për mbrojtjen e serbëve, por për largimin e popullsisë shqiptare nga Kosova mbi bazë etnike.
Mbrojtja e saj nga Daçiq ka shkaktuar përplasje edhe brenda Partisë Socialiste6. Branko Ruzhiq, një tjetër zyrtar i lartë i kësaj partie, deklaroi se spastrimi etnik nuk ka qenë dhe nuk duhet të jetë politikë e partisë. Zëra të opozitës në Serbi kanë kërkuar shkarkimin e Paunoviqit dhe përgjegjësi politike për deklaratën e saj.
Ministri kosovar për Punë, Familje dhe Vlerat e Luftës së Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, Andin Hoti, tha7 se deklarata tregon se Serbia nuk është çliruar nga ideologjia e regjimit të Millosheviqit.
“Kushdo që sot bën thirrje për spastrim etnik nuk është vetëm kërcënim për Kosovën. Ai është dëshmi se Serbia ende nuk është çliruar nga ideologjia gjenocidale e Millosheviqit dhe nga politika kriminale që solli luftëra, masakra dhe turp historik”, shkroi Hoti.
Instituti për Krimet e Kryera Gjatë Luftës tha8 se deklarata e Paunoviqit e rikthen vëmendjen te vazhdimësia e diskursit të lidhur me politikat që prodhuan luftën, dëbimet dhe krimet kundër njerëzimit në Kosovë.
Instituti theksoi se ballafaqimi me të kaluarën mbetet parakusht për ndërtimin e besimit dhe paqes së qëndrueshme në rajon.
Faktet e përcaktuara nga drejtësia ndërkombëtare e bëjnë këtë kontekst të rëndësishëm. Gjykata Ndërkombëtare Penale për ish Jugosllavinë konstatoi9 se forcat e Republikës Federale të Jugosllavisë dhe të Serbisë kryen deportime dhe zhvendosje të dhunshme të shqiptarëve të Kosovës gjatë vitit 199910.
Pesë zyrtarë të lartë serbë dhe jugosllavë u shpallën fillimisht fajtorë për krime në Kosovë. Në apel u vërtetuan dënimet e katër prej tyre. Gjykata konstatoi se ishte zbatuar një fushatë e gjerë dhune që e synonte largimin e një pjese të konsiderueshme të popullsisë shqiptare dhe ndryshimin e përbërjes etnike të Kosovës.
Sllobodan Millosheviqi u akuzua për krime kundër njerëzimit dhe krime lufte në Kosovë, por nuk u dënua11. Ai vdiq në vitin 2006 para përfundimit të gjykimit dhe çështja kundër tij u mbyll pa aktgjykim përfundimtar. Për këtë arsye, përshkrimi i tij si person i dënuar për krime lufte nuk është juridikisht i saktë, ndonëse disa nga bashkëpunëtorët e tij më të lartë u dënuan për krimet e kryera nga forcat serbe dhe jugosllave në Kosovë.
Human Rights Watch dokumentoi12 se forcat qeveritare serbe dhe jugosllave kryen vrasje, tortura, dhunë seksuale dhe dëbime të detyruara gjatë luftës. Organizata e përshkroi operacionin kundër shqiptarëve si një fushatë të koordinuar dhe sistematike, të organizuar në nivelet më të larta të pushtetit të atëhershëm serb dhe jugosllav.
Deklarata e Paunoviqit vjen vetëm disa muaj pasi një tjetër ish zyrtar i lartë serb, Aleksandar Vulin, kërkoi që shërbimet serbe të hartonin plane kundër personave që ai i quajti bartës të politikave antiserbe13.
Vulin, ish drejtor i Agjencisë së Inteligjencës së Sigurisë së Serbisë, e përmendi modelin e shërbimit izraelit Mossad dhe pyeti pse inteligjenca serbe nuk mund të vepronte në mënyrë të ngjashme. Gjatë deklaratës ai përmendi edhe kryeministrin e Kosovës, Albin Kurti, duke thënë se Kurti nuk kishte frikë se diçka mund t’i ndodhte atij ose njerëzve rreth tij.
Deklaratat e Vulinit dhe Paunoviqit janë bërë nga dy figura të ndryshme dhe nuk ka prova publike që dëshmojnë se janë pjesë e një plani të përbashkët shtetëror. Megjithatë, të dyja përdorin gjuhë që i paraqet udhëheqësit ose popullsinë e Kosovës si objekt të veprimeve ndëshkuese nga Serbia.
Për institucionet e Kosovës, përsëritja e një retorike të tillë e rrit rëndësinë e bashkëpunimit me partnerët e sigurisë, dokumentimit të kërcënimeve dhe kërkimit të reagimit diplomatik nga Bashkimi Evropian dhe shtetet e tjera perëndimore.
Në kohën e përgatitjes së këtij artikulli, redasia jonë nuk gjeti reagime publike për vendimin dhe deklaratën nga udhëheqësit e PDK-së, LDK-së dhe AAK-së, përfshirë Bedri Hamzën, Lumir Abdixhikun dhe Ramush Haradinajn. Nuk u gjetën reagime publike as nga ish presidentja Vjosa Osmani ose kryeministri i Shqipërisë, Edi Rama.
Mungesa e një reagimi të publikuar nuk dëshmon domosdo pajtim me deklaratën e Paunoviqit. Ajo tregon vetëm se këta drejtues nuk kishin shprehur publikisht qëndrim deri në kohën kur u përgatit artikulli.
Hapi i ardhshëm institucional do të jetë zbatimi i vendimit në pikat kufitare dhe njoftimi i strukturave përkatëse. Në planin diplomatik, Kosova mund ta përdorë rastin për t’u kërkuar Bashkimit Evropian dhe partnerëve të tjerë që deklaratat e zyrtarëve serbë të trajtohen edhe në kuadër të dialogut për normalizimin e marrëdhënieve.
Për Serbinë, çështja lidhet me përgjegjësinë politike të një ministreje që e ka mbrojtur publikisht largimin e një popullsie mbi bazë etnike. Deri tani, qeveria në Beograd nuk ka njoftuar masë disiplinore ndaj Paunoviqit. Përkundrazi, ajo ka marrë mbështetjen e Daçiqit, njërit prej zyrtarëve më të lartë të qeverisë.
Vendimi i Kosovës e pengon Paunoviqin të hyjë në vend, por nuk mund ta ndalojë retorikën politike në Serbi. Pesha më e madhe e rastit qëndron te mënyra se si qeveria serbe, institucionet evropiane dhe skena politike rajonale do ta trajtojnë një deklaratë që e paraqet dëbimin etnik jo si krim të së kaluarës, por si një veprim që duhej të ishte kryer më plotësisht.
Vendimi i shpallur nga Ministri në Detyrë Sveçla në Facebook, 14 Korrik, 2026.
Snežana Paunović — Minister of Public Administration and Local Self-Government — Qeveria Serbe
Mbrojtja publike e Ivica Daçiqit ndaj Punoviqit e transmetuar nga portali Serb N2 në Facebook, 14 Korrik, 2026.
Ružić on Paunović’s statement: Ethnic cleansing has never been a SPS policy; Gozzi requests her immediate replacement — KOSSEV
