Kush E Përcakton Drejtësinë, Politikanët Apo Gjykatat?
Vetëvendosje premtoi se askush nuk ishte mbi ligjin. A vlejnë ende ato premtime kur drejtësia afrohet pranë figurave që konsiderohen të paprekshme?
Nëse drejtësia është e drejtë vetëm kur përfundon sipas pritjeve tona, atëherë çfarë mbetet nga vetë ideja e drejtësisë?
Kjo është pyetja që e imponon deklarata e Glauk Konjufcës, i cili i bëri thirrje Gjykatës Speciale në Hagë të mos marrë “vendim politik”, por “vendim të drejtësisë”, duke lënë të kuptohet se drejtësia do të ishte ajo që do ta konfirmonte pafajësinë e të akuzuarve.
Por kush e përcakton drejtësinë? Politikanët? Partitë? Apo gjykatat?
Lëvizja Vetëvendosje erdhi në pushtet me premtimin se askush nuk do të ishte mbi ligjin. Premtoi se drejtësia nuk do të varej nga emri, funksioni apo historia politike e askujt. Premtoi institucione të pavarura dhe gjykata që nuk do të gjykonin sipas interesit të ditës.
A vlejnë këto parime vetëm brenda Kosovës?
Nëse po i kërkohet një gjykate ndërkombëtare të mos marrë “vendim politik”, çfarë nënkuptohet në të vërtetë? Se ekziston frika se ajo mund ta bëjë këtë? Apo se çdo vendim që nuk përputhet me bindjet politike të një pjese të shoqërisë do të shpallet automatikisht politik?
Nëse nesër Gjykata i shpall të pafajshëm të gjithë të akuzuarit, a do të quhet ky vendim drejtësi? Me shumë gjasë po.
Por nëse, pas shqyrtimit të provave, arrin në një përfundim tjetër, a pushon papritur së qeni gjykatë dhe shndërrohet në instrument politik?
Kjo logjikë është e rrezikshme. Jo sepse i mbron apo sulmon të akuzuarit, por sepse e vendos legjitimitetin e drejtësisë në varësi të rezultatit.
Lufta e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës ishte luftë çlirimtare kundër regjimit kriminal të Sllobodan Millosheviqit. Kjo është pjesë e historisë moderne të Kosovës dhe mbështetja ndërkombëtare për ndërhyrjen kundër spastrimit etnik është fakt i njohur. Por asnjëra prej këtyre nuk e përjashton mundësinë që individë të caktuar të mbajnë përgjegjësi penale për veprime të pretenduara gjatë ose pas luftës. Pikërisht mbi këtë dallim ndërtohet drejtësia moderne.
Asnjë gjykatë serioze nuk gjykon një popull. Nuk e gjykon një luftë. Nuk e gjykon një ideal. Ajo gjykon individë dhe përgjegjësinë individuale.
Prandaj lind një pyetje tjetër.
Kur Vetëvendosje fliste për drejtësi pa kompromis, a e kishte fjalën edhe për këtë rast? Apo drejtësia është parim vetëm derisa nuk prek figura që konsiderohen të paprekshme?
Nëse një ministër në detyrë u drejtohet publikisht gjyqtarëve pak javë para shpalljes së vendimit, çfarë mesazhi po përcjell? Besim te pavarësia e gjykatës, apo përpjekje për ta vendosur paraprakisht kornizën politike brenda së cilës do të lexohet çdo vendim?
Dhe nëse vendimi nuk përputhet me pritjet e tij, a do ta pranojë me të njëjtën qetësi me të cilën dikur kërkonte respekt absolut për sundimin e ligjit?
Drejtësia nuk matet me emrin e të akuzuarit. Nuk ndryshon sipas biografisë së tij. Nuk bëhet më e drejtë kur na pëlqen dhe më politike kur nuk na pëlqen.
Nëse besojmë në shtetin e së drejtës, atëherë duhet të besojmë edhe në të drejtën e një gjykate për ta marrë një vendim që mund të mos na pëlqejë.
Përndryshe, nuk po e mbrojmë drejtësinë.
Po e mbrojmë vetëm rezultatin që dëshirojmë.
Mbështete gazetarinë e pavarur me një donacion.
