Rrustem Mustafa akuzon pushtetarë të paidentifikuar për “shpifje” në Hagë, por nuk paraqet prova

Akuzat e Rrustem Mustafës për "shpifje" të pushtetarëve në Hagë mbeten të pambështetura me prova, duke nxitur kërkesa për transparencë dhe ballafaqim me dokumente publike.

Jul 16, 2026

Ish-komandanti i Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, Rrustem Mustafa, i njohur gjatë luftës si Komandant Remi, ka pretenduar se pushtetarë nga Prishtina kanë dërguar në Hagë dëshmi dhe shpifje kundër UÇK-së, por nuk i ka identifikuar personat të cilëve ua atribuon këtë veprim dhe nuk ka paraqitur prova publike në mbështetje të akuzës.

Deklarata e publikuar më 14 korrik 20261 ka nxitur kërkesa publike që Mustafa t’i bëjë të ditur emrat, dokumentet dhe burimet mbi të cilat e mbështet pretendimin. Në mesin e atyre që kërkuan sqarime ishte edhe gazetari kosovar Vudi Xhymshiti, kryeredaktor i Kronikave të Barutit2, i cili e ftoi Mustafën në intervistë dhe i kërkoi që pretendimet t’i ballafaqojë me dokumentet publike të procesit gjyqësor në Hagë.

Mustafa e titulloi deklaratën e tij “Liria është e përbashkët, por turpi mbetet individual”.

“Ndërsa në Beograd ministrat premtojnë hapur spastrimin e Kosovës, në Prishtinë pushtetarët tanë vrapojnë në Hagë me dëshmi e shpifje kundër UÇK-së”, shkroi ai.

Mustafa nuk është vetëm ish-komandant i Zonës Operative të Llapit gjatë luftës. Pas luftës ai u përfshi edhe në jetën politike të Kosovës. Në vitin 2013 ai u dënua nga gjykatat e Kosovës për krime lufte3, vendim që u la në fuqi edhe nga gjykata e apelit. Më vonë ai u bë pjesë e kryesisë së Partisë Demokratike të Kosovës dhe në vitin 2019 doli se ishte emëruar këshilltar i Presidentit të atëhershëm Hashim Thaçi, një angazhim që u bë publik përmes raportit të Agjencisë Kundër Korrupsionit. Sipas raportimit të BIRN-it4, Mustafa kishte filluar ta ushtronte këtë detyrë në shkurt të vitit 2019, pak kohë pasi ishte ftuar për intervistim nga Dhomat e Specializuara në Hagë.

Ky kontekst është i rëndësishëm për ta kuptuar peshën politike të deklaratës së tij të fundit. Mustafa nuk po flet vetëm si ish-pjesëtar i UÇK-së. Ai është një figurë që ka mbajtur funksione politike dhe shtetërore dhe që ka qenë vetë subjekt i procedurave gjyqësore dhe i interesimit të Dhomave të Specializuara.

Për këtë arsye, pretendimet e tij se "pushtetarët tanë" kanë dërguar "dëshmi e shpifje" në Hagë kërkojnë një nivel të lartë transparence dhe mbështetjeje me prova.

Mustafa shtoi se historia nuk do t’i falë ata që, sipas tij, shpifin kundër çlirimtarëve për t’i ruajtur pozitat politike. Ai nuk tregoi se cilëve pushtetarë u referohej, kur pretendohet se kanë dëshmuar, çfarë kanë thënë dhe në cilat raste gjyqësore janë përdorur dëshmitë e tyre.

Deklarata i vendosi pranë njëra tjetrës dy çështje të ndryshme. E para lidhet me kërcënimet dhe politikat e Beogradit ndaj Kosovës. E dyta lidhet me proceset penale që po zhvillohen para Dhomave të Specializuara të Kosovës në Hagë.

Për pretendimin e dytë, Mustafa nuk paraqiti ndonjë lidhje të dokumentuar ndërmjet autoriteteve serbe dhe personave që kanë dëshmuar para gjykatës.

Xhymshiti iu përgjigj publikisht5 duke thënë se deklarata ngrinte akuza serioze për integritetin e dëshmitarëve dhe të procesit gjyqësor.

Ai e ftoi Mustafën për intervistë të plotë, me arsyetimin se qëllimi duhet të jetë verifikimi i pretendimeve dhe jo zhvillimi i një polemike politike.

Në përgjigjen e tij6, Xhymshiti theksoi se Zyra e Prokurorit të Specializuar ka paraqitur pretendime për ndalime arbitrare, keqtrajtime, tortura, zhdukje dhe vrasje të personave të cilësuar si kundërshtarë. Ai sqaroi se këto mbeten pretendime të Prokurorisë dhe se vendimi mbi fajësinë ose pafajësinë u takon gjyqtarëve.

Dokumenti7 të cilit iu referua Xhymshiti është verzioni publik dhe i redaktuar i parashtresës përfundimtare të Prokurorisë në çështjen kundër Hashim Thaçit, Kadri Veselit, Rexhep Selimit dhe Jakup Krasniqit. Ai është dorëzuar nga Zyra e Prokurorit të Specializuar dhe nuk përbën aktgjykim të gjykatës.

Të katër të akuzuarit i kanë mohuar akuzat. Ata konsiderohen të pafajshëm derisa, dhe vetëm nëse, fajësia e tyre provohet me aktgjykim përfundimtar.

Në parashtresën përfundimtare, Prokuroria pretendon se të akuzuarit ishin pjesë e një ndërmarrjeje të përbashkët kriminale që synonte marrjen dhe ushtrimin e kontrollit në Kosovë përmes frikësimit, keqtrajtimit, dhunës dhe largimit të personave të konsideruar kundërshtarë.

Sipas përkufizimit të përdorur nga Prokuroria, në këtë kategori përfshiheshin persona të dyshuar për bashkëpunim me forcat serbe, por edhe shqiptarë që nuk i mbështesnin qëllimet ose metodat e UÇK-së dhe të Qeverisë së Përkohshme të Kosovës. Dokumenti i përmend veçanërisht personat e lidhur me LDK-në, si dhe pjesëtarë të komuniteteve serbe, rome dhe të tjera.

Prokuroria pretendon se ndaj këtyre personave janë kryer përndjekje, burgosje, arrestime dhe ndalime arbitrare, trajtim mizor, torturë, zhdukje me forcë dhe vrasje. Këto formulime paraqesin qëndrimin përfundimtar të njërës palë në gjykim dhe jo përfundimin e trupit gjykues.

Parashtresa thotë se çështja nuk mbështetet vetëm në dëshmi të një kategorie dëshmitarësh. Në përmbledhjen e materialit të shqyrtuar përmenden dëshmitarë të brendshëm, dëshmitarë të tjerë, ekspertë mjekoligjorë, deklarata publike, materiale të sekuestruara dhe dokumente të kohës së luftës. Dokumenti përfshin edhe një seksion të veçantë për provat dhe dëshmitarët e mbrojtjes.

Kjo është e rëndësishme për vlerësimin e deklaratës së Mustafës.

Pretendimi i tij krijon përshtypjen se çështja është ndërtuar nga pushtetarë të Prishtinës që kanë shkuar në Hagë për të shpifur. Dokumenti publik i Prokurorisë, megjithatë, paraqet një bazë provuese shumë më të gjerë, e cila përfshin dëshmi, materiale dokumentare, deklarata të kohës dhe prova mjekoligjore.

Vetë ekzistenca e këtyre materialeve nuk e provon automatikisht akuzën. Mbrojtja ka të drejtë ta kundërshtojë besueshmërinë, prejardhjen dhe peshën e secilës provë. Por ajo e bën të pamjaftueshme paraqitjen e gjithë procesit si produkt të disa “shpifjeve”, pa u treguar se cilat prova kontestohen dhe pse.

Në hyrjen e parashtresës, Prokuroria pretendon se gjatë një periudhe 18 mujore persona të cilësuar kundërshtarë janë rrëmbyer, ndaluar arbitrarisht, torturuar, vrarë ose zhdukur në vende ndalimi në Kosovë dhe në veri të Shqipërisë. Prokuroria pretendon gjithashtu se dëshmitarët kanë dhënë dëshmi në një klimë frikësimi. Edhe këto janë përfundime të kërkuara nga Prokuroria, të cilat gjykata duhet t’i pranojë ose t’i rrëzojë pas vlerësimit të të gjithë procesit.

Dokumenti përmban kapituj të veçantë për vende të shumta ku pretendohet se kanë ndodhur arrestime, ndalime, keqtrajtime, tortura, vrasje ose zhdukje. Ndër to janë Likoci, Jabllanica, Llapushniku, Drenoci, Malisheva, Kleçka, Kukësi, Prizreni, Rahoveci, Gjilani dhe lokacione të tjera.

Një pjesë e dokumentit e trajton posaçërisht Zonën Operative të Llapit, të cilën e komandonte Mustafa.

Sipas parashtresës së Prokurorisë, të ndaluarit në Llapashticë nuk kishin qasje në avokat dhe nuk paraqiteshin para gjyqtarit ose ndonjë autoriteti tjetër kompetent. Dokumenti e citon një deklaratë që ia atribuon vetë Mustafës, sipas së cilës nuk kishte procedurë të rregullt që duhej ndjekur kundër tyre.

Në një pjesë tjetër, Prokuroria pretendon se Mustafa ishte informuar nga stafi i tij për mbajtjen e një gruaje në ndalim dhe se ajo ishte keqtrajtuar në një bodrum shkolle. Dokumenti pretendon gjithashtu se ai e kishte autorizuar arrestimin e Fadil Syleviqit, i dyshuar si bashkëpunëtor i Serbisë, dhe se kishte biseduar me të gjatë ndalimit.

Këto janë pretendime të Prokurorisë brenda një çështjeje që ka të akuzuar të tjerë. Citimi i Mustafës në dokument ose përshkrimi i rolit të tij nuk do të thotë se ai është i akuzuar në këtë proces.

Megjithatë, përmbajtja e dokumentit e bën deklaratën e tij të rëndësishme për debat publik, sepse Mustafa nuk është vetëm komentues i jashtëm. Ai ka qenë drejtues i një zone operative që përmendet në provat dhe argumentet e paraqitura para gjykatës.

Prokuroria pretendon gjithashtu se Rexhep Selimi dhe bashkë të akuzuarit kishin vizituar Zonën e Llapit dhe ishin takuar me Mustafën për ta diskutuar zbatimin e politikave ndaj të ashtuquajturës “luftë speciale”.

Ky formulim përdorej për dyshimet ndaj personave që konsideroheshin bashkëpunëtorë, kundërshtarë ose rrezik i brendshëm.

Mustafa ka të drejtë ta kundërshtojë këtë verzion të ngjarjeve, ta sfidojë besueshmërinë e dëshmitarëve dhe ta paraqesë interpretimin e tij. Por një deklaratë publike që pretendon se pushtetarë kanë dërguar shpifje në Hagë kërkon të paktën identifikimin e personave dhe të materialeve të kontestuara.

Xhymshiti i kërkoi Mustafës të tregojë nëse disponon dokumente, dëshmi materiale ose burime të verifikueshme që provojnë se Serbia ka fabrikuar ose drejtuar dëshmitarët në proceset para Dhomave të Specializuara.

Ai e pyeti edhe nëse Mustafa e pranon mundësinë që një pjesë e dëshmive të kenë ardhur nga ish-pjesëtarë të UÇK-së, dëshmitarë okularë ose familjarë të viktimave.

Një tjetër pjesë e reagimit të Xhymshitit lidhej me vrasjet e pazgjidhura politike në Kosovë dhe me vrasjen e kolonel Ahmet Krasniqit në Tiranë në vitin 1998.

Këto raste nuk duhet të përzihen automatikisht me akuzat konkrete në procesin Thaçi dhe të tjerët. Jo çdo vrasje e pazgjidhur e kohës së luftës ose e pasluftës është pjesë e aktakuzës së tanishme dhe jo çdo rast i tillë i është atribuar të njëjtëve persona.

Megjithatë, pyetjet e ngritura kanë një rëndësi më të gjerë për debatin politik në Kosovë. Ato lidhen me mënyrën se si flitet për viktimat shqiptare, rivalitetet e luftës dhe të drejtën e familjeve për të kërkuar përgjigje pa u cilësuar si kundërshtarë të UÇK-së.

Mustafa nuk i është përgjigjur publikisht ftesës dhe pyetjeve deri në kohën e përgatitjes së këtij artikulli.

Në vend të një përgjigjeje nga ai, diskutimi u zhvendos te komentet e mbështetësve dhe kritikëve të tij.

Një komentues, Nebih M Curri8, e ofendoi Xhymshitin duke e quajtur “legen i Serbisë”.

Xhymshiti iu drejtua Mustafës dhe e pyeti nëse e miratonte këtë kulturë komunikimi nga mbështetësit e tij. Mustafa nuk reagoi publikisht as ndaj kësaj pyetjeje.

Komentues të tjerë nuk e mbështetën pa kushte deklaratën e Mustafës.

Imer Majkofci kërkoi që ai t’i tregojë emrat e pushtetarëve për të cilët pretendonte se kishin shkuar në Hagë. Igballe Murati Morina e bëri të njëjtën pyetje.

Tafil Thaçi shkroi se akuza ishte e rëndë dhe se dëshmitë duhej t’i dërgoheshin Prokurorisë Speciale të Kosovës. Shenazi Salihi tha se një pretendim i tillë duhej të mbështetej me emra dhe prova.

Sheremet Boletini e paralajmëroi Mustafën se, pa identifikimin e personave, deklarata mund të shihej si propagandë kundër Qeverisë. Ai shtoi se UÇK-ja nuk është pronë private e askujt, por pjesë e historisë së gjithë popullit.

Xhevat Dajaku kundërshtoi ndarjen ndërmjet atyre që kishin luftuar me armë dhe pjesës tjetër të popullsisë. Ai shkroi se civilët pa armë i kishin ushqyer dhe strehuar luftëtarët dhe kishin pësuar vrasje, dhunime dhe masakra.

Një pjesë tjetër e komentuesve e mbështeti Mustafën me deklarata miratimi, pa kërkuar prova për akuzën e tij. Disa përdorën gjuhë fyese ndaj kundërshtarëve politikë dhe pretenduan se dëshmitarët ishin bashkëpunëtorë të Serbisë.

Ky reagim tregon se debati mbi Hagën vazhdon të zhvillohet më shpesh përmes identiteteve politike dhe besnikërisë së pretenduar kombëtare sesa përmes shqyrtimit të dokumenteve.

Për qytetarët, dallimi ka rëndësi.

Kritika ndaj një aktakuze, një prokurori ose një gjykate është e lejueshme dhe është pjesë e debatit demokratik. Palët mund ta kundërshtojnë procedurën, provat, kohëzgjatjen, shpenzimet dhe mënyrën se si është krijuar institucioni.

Por pretendimi se dëshmitarët janë shpifës ose instrumente të një shteti armik, pa prova të paraqitura publikisht, mund të krijojë presion ndaj njerëzve që kanë dhënë dëshmi dhe ndaj familjeve që kërkojnë drejtësi.

Kjo është veçanërisht e ndjeshme në një sistem ku mbrojtja e dëshmitarëve ka qenë problem i përsëritur. Vetë parashtresa e Prokurorisë përmban një kapitull të posaçëm për klimën e frikësimit të dëshmitarëve.

Debati prek edhe mënyrën se si Kosova e mbron trashëgiminë e luftës së saj çlirimtare.

Përgjegjësia penale, sipas parimeve themelore të së drejtës, është individuale. Hetimi ose gjykimi i një ish-pjesëtari të UÇK-së nuk është juridikisht gjykim i gjithë organizatës, i të gjithë luftëtarëve ose i luftës së popullit të Kosovës kundër regjimit të Sllobodan Millosheviqit.

Në të njëjtën mënyrë, njohja e karakterit çlirimtar të luftës nuk e përjashton hetimin e veprave penale që pretendohet se janë kryer nga individë.

Dhomat e Specializuara u krijuan nga Kuvendi i Kosovës dhe funksionojnë sipas ligjit të Kosovës, por selinë e kanë në Hagë. Gjykata është e përbërë nga gjyqtarë ndërkombëtarë dhe trajton pretendime për krime të kryera nga individë, jo fajësinë kolektive të UÇK-së.

Procesi ndaj Thaçit, Veselit, Selimit dhe Krasniqit ndodhet në fazën e vendimmarrjes pas përfundimit të paraqitjes së çështjeve nga palët. Parashtresa e Prokurorisë është argumenti përfundimtar i saj. Trupi gjykues duhet t’i vlerësojë edhe kundërshtimet, dëshmitë dhe materialet e paraqitura nga mbrojtja.

Për këtë arsye, as pohimi se të akuzuarit janë fajtorë dhe as pohimi se gjithë çështja është shpifje nuk mund të paraqitet si fakt i përfunduar para aktgjykimit.

Çështja e ngritur nga deklarata e Mustafës nuk është nëse ai ka të drejtë ta kritikojë Hagën. Ai e ka këtë të drejtë.

Çështja është nëse një figurë publike mund të akuzojë pushtetarë të paidentifikuar se kanë dërguar shpifje në një gjykatë, pa i treguar emrat, dëshmitë dhe bazën faktike të pretendimit.

Përgjigjja e tij do të kishte rëndësi për më shumë sesa një debat në Facebook.

Nëse Mustafa ka prova se dëshmitarë janë fabrikuar, udhëzuar ose manipuluar nga Serbia ose nga politikanë në Kosovë, ato mund të jenë të rëndësishme për institucionet e drejtësisë, mbrojtjen e të akuzuarve dhe publikun.

Nëse nuk ka prova të tilla, deklarata rrezikon t’i paraqesë si tradhtarë personat që dëshmojnë për krime të dyshuara dhe ta zhvendosë debatin nga përgjegjësia individuale te akuza kolektive.

Hapi i ardhshëm është përgjigjja e Mustafës.

Kronikat e Barutit kanë thënë se janë të gatshëm ta intervistojnë dhe t’ia japin mundësinë t’i paraqesë provat dhe arsyetimin e tij të plotë.

Deri atëherë, deklarata e tij mbetet një pretendim politik i pambështetur publikisht me emra ose dokumente. Dosja e Prokurorisë, në anën tjetër, mbetet argumenti i njërës palë në një proces ende të papërfunduar.

Ndërmjet këtyre dy pozicioneve qëndron përgjegjësia e gjykatës për të vendosur mbi provat dhe përgjegjësia e figurave publike për të mos e zëvendësuar provën me etiketim.